17/09/2026

Worksheets - 278 ( वाच्यपरिवर्तनम् )

 

Worksheets - 277 ( वाच्यपरिवर्तनम् )



Worksheets - 276 ( वाच्यपरिवर्तनम् )

 

Worksheets - 275 ( वाच्यपरिवर्तनम् )





28/01/2026

ल्यप् - प्रत्ययः

 ल्यप् (य) प्रत्ययः

1. उपसर्ग + धातु + ल्यप् (य) प्रत्यय:
अर्थ - कर/करके ।
 (Note - क्त्वा और ल्यप् प्रत्यय का अर्थ/Meanings Same है।)
उदाहरणानि -
उपसर्ग  + धातु  + ल्यप् (य) 
रि      + क्ष् + ल्यप् (य)  = परीक्ष्य (दीर्घसन्धिः)
                                          (पूरा/अच्छी तरह से जाँच/Check करके।
* वि + चिन्त् + ल्यप् (य)  = विचिन्त्य ( सोच कर)

प्र + नम् +  ल्यप् (य)   = प्रम्य ( नमस्कार कर)
Note - ऋ , ष् , र्  के बाद " न " का " ण " हो जाता है।
उदाहरणम् - रामे(तृ.वि.ए.व.) , रामाणाम् ( ष. वि. ब. व.)

परि + भ्रम् + ल्यप् (य)   = परिभ्रम्य (घूम कर) (Note - भ्रमित्वा)
आ + नी + ल्यप् (य)      = आनीय ( ला कर )
निर् + गम् + ल्यप् (य)   = निर्गम्य ( निकल कर)
उप + हस् + ल्यप् (य)   = उपहस्य (उपहास/ मज़ाक कर )
सम् + पठ् + ल्यप् (य)   = संपठ्य (पढ़कर/ अच्छी प्रकार से पढ़कर )
सम् + दृश् + ल्यप् (य)   = संदृश्य (देखकर) Note - दृष्ट्वा / अवलोक्य

2. सूत्रम् - ह्रस्वस्य पिति कृति तुक्
धातु/Root के Last में छोटा स्वर
                 अ , इ , उ , ऋ + त् + ल्यप् (य)  
उदाहरणानि -
वि + जि + त् + ल्यप् (य)   = विजित्य (जीत कर)
अधि + कृ + त् + ल्यप् (य) = अधिकृत्य (अधिकार कर )
आ + श्रि + त् + ल्यप् (य) = आश्रित्य (आश्रय/सहारा लेकर)

* " म् " को हटाना (विकल्प से लोप)   
उदाहरणानि -
आ + गम् + त् + ल्यप् (य) = आगत्य/आगम्य  (आकर)
उप + गम् + त् + ल्यप् (य) = उपगत्य/ उपगम्य (पास जाकर)
निर् + गम् + ल्यप् (य) = * निर्गम्य ( निकल कर )

3. धातु के Last में आ , ई , ऊ हो तो No Change/ वह उसी रूप में रहेगा।
उदाहरणानि -
उपसर्ग + धातु + ल्यप् (य)
प्र + दा (देना) + ल्यप् (य) = प्रदाय (दे कर)
उत् + *स्था (रुकना/ठहरना) + ल्यप् (य) = उत्थाय ( उठ कर )
नि + धा + ल्यप् (य) = निधाय ( रख कर)
वि + क्री (खरीदना)+ ल्यप् (य) = विक्रीय (बेच कर)
आ + नी + ल्यप् (य) = आनीय ( ला कर)
नि + ली + ल्यप् (य) = निलीय (छुप कर)
अनु + भू + ल्यप् (य) =  अनुभूय ( अनुभव कर )


कृ - करना
क्री - खरीदना

1. शिक्षकः उत्तरपुस्तिकां परि + ईक्ष् + ल्यप् कक्षायां गच्छति।     परीक्ष्य
2. पुत्री देवं प्र + नम् + ल्यप् विद्यालयं गच्छति ।                        प्रणम्य
3. बालकः वि + चिन्त् + ल्यप् उत्तरं ददाति ।                           विचिन्त्य
4. रामः उद्याने परिभ्रम्य गृहम् आगच्छति ।                   परि + भ्रम् + ल्यप् प्रत्ययः
5. कृष्णः पुस्तकं संदृश्य पठति ।                                सम् + दृश् + ल्यप् प्रत्ययः
6. नारायणः गृहात् निर्गम्य देवालयं/ मन्दिरं गच्छति।      निर् + गम् + ल्यप् प्रत्ययः  



ल्यप् - प्रत्ययः 

ल्यप् - प्रत्ययः

ल्यप् - प्रत्ययः